# Wprowadzenie

`Zend_Acl` zapewnia lekką i elastyczną obsługę implementacji list kontroli dostępu (ACL) do zarządzania uprawnieniami. Ogólnie rzecz biorąc, aplikacja może używać list ACL do kontrolowania dostępu do określonych chronionych obiektów przez inne obiekty.

Dla celów tej dokumentacji:

- zasób jest obiektem do którego dostęp jest kontrolowany.

- rola jest obiektem, który może zażądać dostępu do zasobu.

Przystępnie mówiąc, role żądają dostępu do zasobów. Na przykład, jeśli obsługujący parking samochodow zażąda dostępu do samochodu, to ta osoba jest rolą, a samochód jest zasobem, więc dostęp do samochodu nie musi zostać przyznany każdemu.

Dzięki określeniu i użyciu list kontroli dostępu (ACL), aplikacja może kontrolować to, w jaki sposób żądające obiekty (role) mają przydzielany dostęp do chronionych obiektów (zasobów).

## O zasobach

Tworzenie zasobu w Zend_Acl jest bardzo proste. `Zend_Acl` zapewnia interfejs `Zend_Acl_Resource_Interface` aby ułatwić programistom tworzenie zasobów w aplikacji. Klasa jedynie implementuje ten interfejs, który składa się z jednej metody, `getResourceId()`, dzięki ktorej `Zend_Acl` wie, że obiekt jest zasobem. Dodatkowo w `Zend_Acl` dołączona jest klasa `Zend_Acl_Resource`, która jest podstawową implementacją zasobu do użycia przez programistów gdy jest to potrzebne.

`Zend_Acl` zapewnia drzewiastą strukturę, w której mogą być dodawane zasoby (lub inaczej "obszary będące pod kontrolą"). Dzięki temu, że zasoby są przechowywane w strukturze drzewiastej, mogą być one organizowane od ogólnych (od korzeni) do szczegółowych (do gałęzi). Zapytanie do konkretnego zasobu automatycznie przeszuka całą hierarchię zasobów, dla reguł przypisanych do przodka zasobów, pozwalając na proste dziedziczenie reguł. Na przykład, jeśli domyślna reguła ma być zastosowana do każdego budynku w mieście, wystarczy przypisać regułę do miasta, zamiast przypisywać regułę to każdego z budynków z osobna. Niektóre z budynków mogą wymagać wyjątków od tej reguły i może być to osiągnięte w łatwy sposób w `Zend_Acl` poprzez przypisanie takiej wyjątkowej reguły dla każdego z budynków wymagających wyjątku. Zasób może dziedziczyć tylko od jednego zasobu rodzica, a ten rodzic może także dziedziczyć tylko od jednego zasobu itd.

`Zend_Acl` także obsługuje przywileje dla zasobów (np., "create", "read", "update", "delete") i programista może przypisać reguły, które mają zastosowanie do wszystkich przywilejów, lub dla konkretnych przywilejów dla jednego lub więcej zasobów.

## O rolach

Tak jak tworzenie zasobów, tworzenie ról także jest bardzo proste. Wszystkie role muszą implementować interfejs `Zend_Acl_Role_Interface` Ten interfejs składa się z jednej metody, `getRoleId()`, dzięki ktorej Zend_Acl wie, że obiekt jest rolą. Dodatkowo w Zend_Acl dołączona jest klasa `Zend_Acl_Role`, która jest podstawową implementacją roli do użycia przez programistów gdy jest to potrzebne.

W `Zend_Acl` rola może dziedziczyć z jednej lub więcej ról. Jest to po to, aby możliwe było dziedziczenie zasad dla ról. Na przykład rola, użytkownik "sally", może dziedziczyć z jednej lub więcej ról rodziców, takich jak na przykład "editor" oraz "administrator". Programista może przypisać reguły dla ról "editor" oraz "administrator" osobno, a "sally" będzie dziedziczyć te reguły od obu ról, bez konieczności przypisania reguł bezpośrednio dla "sally".

Chociaż możliwość dziedziczenia po wielu rolach jest bardzo użyteczna, to takie dziedziczenie wprowadza pewien stopień złożoności. Poniższy przykład ilustruje niejasny przypadek dziedziczenia i pokazuje w jaki sposób `Zend_Acl` go rozwiązuje.

### Dziedziczenie po wielu rolach

Poniższy kod definiuje trzy podstawowe role, po których inne role mogą dziedziczyć - "guest", "member", oraz "admin". Następnie definiowana jest rola o nazwie "someUser", ktora dziedziczy po zdefiniowanych wcześniej trzech rolach. Ważna jest kolejność zdefiniowania tych trzech ról w tablicy `$parents`. Gdy sprawdzamy reguły dostępu, `Zend_Acl` szuka reguł zdefiniowanych nie tylko dla danej roli (w tym przypadku someUser"), ale także dla ról, po których ta rola dziedziczy (w tym przypadku "guest", "member" oraz "admin"):

    $acl = new Zend_Acl();

    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('guest'))
        ->addRole(new Zend_Acl_Role('member'))
        ->addRole(new Zend_Acl_Role('admin'));

    $parents = array('guest', 'member', 'admin');
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('someUser'), $parents);

    $acl->add(new Zend_Acl_Resource('someResource'));

    $acl->deny('guest', 'someResource');
    $acl->allow('member', 'someResource');

    echo $acl->isAllowed('someUser', 'someResource') ? 'allowed' : 'denied';

Z tego względu, że nie ma zdefiniowanych reguł konkretnie dla roli "someUser" oraz dla zasobu "someResource", `Zend_Acl` musi szukać zasad, ktore mogą być zdefiniowane dla ról, po których dziedziczy rola "someUser>". Wpierw sprawdzana jest rola "admin", a dla niej nie ma zdefiniowanej żadnej reguły dostępu. Następnie sprawdzana jest rola "member" i `Zend_Acl` znajduje zdefiniowaną regułę zezwalająca roli "member" na dostęp do zasobu "someResource".

Jeśli `Zend_Acl` kontynuowałby sprawdzanie reguł zdefiniowanych dla innych ról rodziców, znalazłby regułę zabraniającą roli "guest" dostępu do zasobu "someResource". Ten fakt wprowadza niejaność, ponieważ teraz rola "someUser" ma zarówno dozwolony jak i zabroniony dostęp do zasobu "someResource", z tego powodu, że posiada odziedziczone po dwóch rolach reguły, które są ze sobą sprzeczne.

`Zend_Acl` rozwiązuje tę niejaśność kończąc zapytanie wtedy, gdy znajdzie pierwszą regułę, wprost pasującą do zapytania. W tym przypadku, z tego względu, że rola "member" jest sprawdzana przed rolą "guest", przykładowy kod wyświetliłby "allowed".

Gdy określasz wielu rodziców dla roli, pamiętaj, że ostatni rodzic na liście jest pierwszym przeszukiwanym rodzicem w celu znalezienia ról pasujących do zapytania autoryzacyjnego.

## Tworzenie list kontroli dostępu

ACL może reprezentować dowolny zestaw fizycznych lub wirtualnych obiektów których potrzebujesz. Dla celów prezentacji utworzymy ACL dla prostego Systemu Zarządzania Treścią (Content Management System - CMS), w którym różnymi obszarami zarządza kilka poziomów grup. Aby utworzyć nowy obiekt ACL, utwórzmy instancję ACL bez parametrów:

    $acl = new Zend_Acl();

Dopóki programista nie określi reguły "allow", `Zend_Acl` zabroni dostępu wszystkim rolom do wszystkich przywilejów dla wszystkich zasobów.

## Rejestrowanie ról

System Zarządzania Treścią prawie zawsze potrzebuje hierarchii uprawnień aby określić możliwości jego użytkowników. Może być tu grupa 'Guest' aby pozwolić na limitowany dostęp dla celów demonstracyjnych, grupa 'Staff' dla większości użytkowników aplikacji CMS, którzy przeprowadzają najczęstsze codzienne operacje, grupa 'Editor' dla tych odpowiedzialnych za publikowanie, przeglądanie, archiwizowanie i usuwanie zawartości i ostatecznie grupa 'Administrator', której zadania obejmują zarówno zadania wszystkich innych grup, jak i zarządzanie ważnymi informacjami, zarządzanie użytkownikami, konfigurację baz danych oraz przeprowadzanie kopii zapasowych/eksportu danych. Ten zestaw pozwoleń może być reprezentowany w rejestrze ról, pozwalając każdej grupie dziedziczyć uprawnienia z grup rodziców, a także umożliwiając każdej z grup posiadanie własnych unikalnych uprawnień. Uprawnienia mogą być wyrażone w taki sposób:

### Kontrola dostępu dla przykładowego CMS

Nazwa | Unikalne uprawnienia | Dzidziczy uprawnienia od
--- | --- | ---
Guest | View | N/A
Staff | Edit, Submit, Revise | Guest
Editor | Publish, Archive, Delete | Staff
Administrator | (posiada cały dostęp) | N/A

W tym przykładzie użyty jest obiekt `Zend_Acl_Role`, ale dozwolony jest dowolny obiekt, który implementuje interfejs `Zend_Acl_Role_Interface`. Te grupy mogą być dodane do rejestru ról w taki sposób:

    $acl = new Zend_Acl();

    // Dodajemy grupy do rejestru ról używając obiektu Zend_Acl_Role
    // Grupa guest nie dziedziczy kontroli dostępu
    $roleGuest = new Zend_Acl_Role('guest');
    $acl->addRole($roleGuest);

    // Grupa staff dzidziczy od grupy guest
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('staff'), $roleGuest);

    /*
    alternatywnie, powyższe mogłoby wyglądać tak:
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('staff'), 'guest');
    */

    // Grupa editor dziedziczy od grupy staff
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('editor'), 'staff');

    // Administrator nie dziedziczy kontroli dostępu
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('administrator'));

## Definiowanie kontroli dostępu

Teraz gdy ACL zawiera stosowne role, możemy ustalić reguły, które definiują w jaki sposób role mają uzyskiwać dostęp do zasobów. Mogłeś zauważyć, że nie zdefiniowaliśmy w tym przykładzie żadnych konkretnych zasobów, co jest uproszczone w celu zilustrowania, że reguły mają zastosowanie do wszystkich zasobów. `Zend_Acl` zapewnia implementację dzięki której reguły mogą być przypisane od ogólnych do szczegółowych, minimalizując ilość potrzebnych reguł, ponieważ zasoby oraz role dziedziczą reguły, które są definiowane dla ich przodków.

W zasadzie `Zend_Acl` przestrzega danej reguły tylko wtedy, gdy nie ma zastosowania bardziej szczegółowa reguła.

Możemy więc zdefiniować rozsądny kompleksowy zestaw reguł przy minimalnej ilości kodu. Aby zastosować podstawowe uprawnienia zdefiniowane wyżej zrób tak:

    $acl = new Zend_Acl();

    $roleGuest = new Zend_Acl_Role('guest');
    $acl->addRole($roleGuest);
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('staff'), $roleGuest);
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('editor'), 'staff');
    $acl->addRole(new Zend_Acl_Role('administrator'));

    // Grupa guest może tylko oglądać zawartość
    $acl->allow($roleGuest, null, 'view');

    /*
    alternatywnie, powyższe mogłoby wyglądać tak:
    $acl->allow('guest', null, 'view');
    */

    // Grupa staff dzidziczy uprawnienia view od grupy guest,
    // ale także potrzebuje dodatkowych uprawnień
    $acl->allow('staff', null, array('edit', 'submit', 'revise'));

    // Grupa editor dziedziczy uprawnienia view, edit, submit,
    // oraz revise od grupy staff, ale także potrzebuje dodatkowych uprawnień
    $acl->allow('editor', null, array('publish', 'archive', 'delete'));

    // Administrator nie dziedziczy niczego, ale ma dostęp do wszystkich zasobów
    $acl->allow('administrator');

Wartości `NULL` w powyższych wywołaniach metod `allow()` oznaczają, że reguły dotyczą wszystkich zasobów.

## Zapytania ACL

Posiadamy teraz elastyczne ACL, ktore mogą być użyte do określenia, czy żądająca osoba posiada uprawnienia do przeprowadzenia określonej akcji w aplikacji web. Przeprowadzenie zapytań jest bardzo proste poprzez użycie metody `isAllowed()`:

    echo $acl->isAllowed('guest', null, 'view') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone

    echo $acl->isAllowed('staff', null, 'publish') ?
         "allowed" : "denied";
    // zabronione

    echo $acl->isAllowed('staff', null, 'revise') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone

    echo $acl->isAllowed('editor', null, 'view') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone ponieważ jest dziedziczone od gościa

    echo $acl->isAllowed('editor', null, 'update') ?
         "allowed" : "denied";
    // zabronione ponieważ nie ma reguły dla 'update'

    echo $acl->isAllowed('administrator', null, 'view') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone ponieważ administrator ma wszystkie uprawnienia

    echo $acl->isAllowed('administrator') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone ponieważ administrator ma wszystkie uprawnienia

    echo $acl->isAllowed('administrator', null, 'update') ?
         "allowed" : "denied";
    // dozwolone ponieważ administrator ma wszystkie uprawnienia